Een biologische verklaring van het begrip 'eigendom'
Contents
Sociaal versus egoïsme
|
De dagelijkse realiteit in de natuur: paarden bijten en trappen naar elkaar om voedsel te bemachtigen. Vijf minuten later staan ze elkaars nekken knabbelend te liefkozen. Wolven verscheuren hun prooi en verwonden soortgenoten die te dichtbij komen. De jacht naar die prooi zetten ze echter gezamenlijk - in sociaal verband - in. Blijkbaar sluiten egoïsme en sociaal gedrag elkaar niet uit. Dieren kennen dus een gevoel van eigendom als het gaat om stoffelijke zaken als voedsel en territorium! Het diersoort mens deelde vroeger zijn voedsel loyaal met stamleden. In tijden van schaarste kon je alleen overleven door je eigendommen - zoals je hut en voedsel - met hand en tand te verdedigen. Eigendom is een primaire voorwaarde om te overleven voor mens en dier. Tegenwoordig is eigendom nog steeds het antwoord op het probleem van schaarste; auto's, huizen, etc. zijn immers niet onbeperkt voorhanden (grappend wordt wel eens gezegd dat alleen lucht niet schaars is). |
Dat is van mij volgens Darwin
Als we hier Darwin's stelling "survival of the fittest by natural selection" op los laten dan betekent dit dat individuen met een sterk sociaal gedrag in combinatie met een groot ontwikkeld gevoel voor eigendom meer kans hebben om te overleven en dus een grotere kans hebben om hun genen met die eigenschappen door te geven aan een volgende generatie. Met andere woorden:
De evolutie heeft op Darwinistische wijze een sterk ontwikkeld gevoel van eigendom in onze genen geprogrammeerd.
Gevoel en rede gaan vaak niet samen en dat is ook bij gevoelens van eigendom van toepassing.
Stel je voor dat je je tuinhekje op een ingenieuze manier hebt voorzien van veren die de deur automagisch sluiten. Een maand later zie je dat je buurman jouw idee, noem het uitvinding, heeft gekopieerd en weer een maand later zijn alle tuinhekjes in de stad voorzien van veren. Op dat moment zeg je boos: "ze hebben mijn idee gestolen!". Die emotie is begrijpelijk maar is de beschuldiging terecht? 'Mijn idee' betekent 'van mij', 'het is mijn eigendom'. Eigendom? Niemand mag er aan komen? Volledig beschikkingsrecht? Nee, gelukkig niet, want nu heeft de hele stad voordeel van jouw goede idee, de gemeenschap gaat erop vooruit door 'jouw' idee te kopiëren.
Gevoel van eigendom is een instinct om te overleven, maar wij zijn ons daar niet van bewust (zoals met instincten gebruikelijk is). Dat weerhoudt ons ervan om onszelf een kritische vraag te stellen: kan een idee eigenlijk wel een eigendom zijn? Juridisch wordt eigendom omschreven als een recht om volledig te kunnen beschikken over een goed. Het antwoord is dus nee, een idee is immers geen goed!
De basis van onze huidige welvaart is kennis die vrij toegankelijk en toepasbaar is opdat het zoveel mogelijk mensen en organisaties kan dienen. Vrijheid van informatie bevordert eerlijke concurrentie en daarmee de stimulans om onderzoek en ontwikkeling te plegen en is de sleutel tot de verdere ontwikkeling van de mensheid.
Dat is ook de reden waarom de wetgever creaties van de geest zoals uitvindingen (een idee) nooit heeft willen zien als een echt eigendom zoals een huis of een auto (een goed).
"Maar als ik iets bedenk dan verdien ik toch zeker wel een beloning?"
Ja, waarom eigenlijk? Er is geen zinnige reden te bedenken waarom je persoonlijk een beloning verdient als je iets (slims) bedenkt. Zeker, er zijn wel maatschappelijke redenen om onderzoek en ontwikkeling te belonen maar een beloning als iets vanzelfsprekend als je met iets nieuws komt is niet logisch als je er over nadenkt. De vraag dringt zich op waarom mensen dan denken waarom het wel vanzelfsprekend is. Een belangrijk deel van het antwoord zit ongetwijfeld in onze menselijke aard: het instinct van bezit als hiervoor beschreven: onze gevoelens jegens eigendom maken acceptatie van de gedachte 'iets bedenken betekent vanzelfsprekende beloning' mogelijk. Doorzie je de theorie van het tuinhekje dan begrijp je hoe belangrijk het is om informatie zoals uitvindingen juist zo vrij mogelijk te laten stromen en dat schaars maken van informatie ons per definitie schaadt - los van goede redenen om het wel schaars te maken als incentive voor investeerders. Hier staat gevoel, emotie dus lijnrecht tegenover rede.
De enige reden om informatie schaars te maken staat in de Amerikaanse grondwet (artikel 1, sectie 8): "To promote the Progress of Science and useful Arts, by securing for limited Times to Authors and Inventors the exclusive Right to their respective Writings and Discoveries."
En 'intellectueel eigendom' dan?
Het mag duidelijk zijn dat 'intellectueel eigendom' een foutieve en misleidende term is: geestelijke creaties zijn immers geen stoffelijke goederen met het bijbehorende volledige beschikkingsrecht.
De wetgever heeft wel auteursrecht en octrooirecht geïntroduceerd voor geestelijke creaties en die rechten hebben zonder meer enkele kenmerken van eigendom maar - ten overvloede - het is geen echt eigendomsrecht zoals bij een goed. Daarom heeft een goede jurist bij de term 'intellectueel eigendom' een heel ander gevoel dan de uitvinder van het verende tuinhekje die het voorgaande niet gelezen heeft: de arme ziel laat zijn instinct hem dicteren dat het idee zijn eigendom is.
Het is dus beter om over auteurs-, octrooi-, merkenrecht, enz. te spreken i.p.v. over 'intellectueel eigendom'. Ze moeten gezien worden als exclusie- of uitsluitrechten.
Meer misleiding
Het is goed om te zien dat binnen de VN er een stroming op gang is gekomen die bewust de term 'intellectueel eigendom' niet meer bezigt en het zou fijn zijn als die vonk ook over zou slaan naar overheden. Maar er is nog een belangrijke reden: binnen onze maatschappij zijn er belangengroeperingen als BSA, Microsoft, Philips, Sena, Buma-Stemra en Brein die bewust proberen dat gevoel van eigendom van geestelijke creaties de betekenis te geven van eigendom van echte goederen. Alleen zo kunnen ze klagen dat 'goederen' als software, muziek en films ook echt gestolen worden als ze gedownload worden. Ze sparen kosten nog moeite om bij politici en ambtenaren de deur plat te lopen en zijn succesvol daarin. In de VS loopt het de spuigaten uit en Europa moet oppassen dat het niet afglijdt in dezelfde richting.
Een Noorse krant schreef het volgende: de straf voor het distribueren van kinderporno is 7 jaar terwijl inbreuk maken op auteursrecht 10 jaar is onder de voorgestelde nieuwe Digital Millenium Copyright Act van 2006. De maximale boete voor het dumpen van chemisch afval is $27.500 per dag versus $500.000 per geval als het gaat om inbreuk op auteursrecht. The Inquirer schreef dat als je Graig David's CD kopieert je 10 jaar krijgt, maar als je hem op zijn gezicht slaat en verder verbouwt zodat hij zeven dagen in coma ligt dan krijg je uiteindelijk maar 6 jaar.
Enkele van de gebruikte termen van de lobby:
- Piraterij: piraten worden geassocieerd met bloedige taferelen, iets dat heel erg fout is. De term is briljant om een negatief stempel te drukken.
- Illegale kopieën, illegale software: allereerst is downloaden niet illegaal. Ten tweede laat de wetgever juist ruimte in het auteursrecht om gebruik zonder 'koop' toe te staan voor bijvoorbeeld studiedoeleinden. Denk bijvoorbeeld aan de rol van bibliotheken als kennis- en cultuurverspreiders.
- Diefstal: een mooie vorm van overdrijven die door ons makkelijk geaccepteerd wordt omdat we zoveel waarde hechten aan eigendom. Enerzijds geniale misleiding en anderzijds niet van toepassing want je neemt niet fysiek iets weg als je een kopie download, de auteur heeft immers nog steeds het origineel.
Imitaties: economisch gezien is het een bar slecht idee om imitaties in een verdomhoekje te drukken. Innovatie is namelijk 99% imiteren plus 1% vernieuwing. Zie ook Reverse Engineering: zegen of bedreiging
Samenvatting:
Ons instinct zorgt voor een belangrijke persoonlijke waardering van bezit. Gezond verstand laat ons de andere kant van die waardering zien: voor fysieke zaken is bezit zinvol maar voor geestelijke creaties meestal niet. De term 'intellectueel eigendom' is een misleidende term en mag gezien worden als een PR-actie van groeperingen binnen onze samenleving die er belang bij hebben een vals gevoel van eigendom te stimuleren bij niet stoffelijke zaken als muziek, software, enzovoorts. Het is beter om te spreken over octrooirechten, auteursrecht, etc. of de verzamelterm exclusierechten te hanteren.
Auteurs- en octrooirecht zijn respectievelijk als peper en zout. Een teveel aan peper en zout is op de meeste gerechten niet lekker en verstandige mensen eten zoutloos.
English: Property